Gümrük işlemleri, beyanın yapılmasından yıllar sonra da sonradan kontrole konu olabilir. Kıymet, tarife sınıflandırması ve menşe gibi başlıklardaki küçük tutarsızlıklar, bu aşamada önemli mali sonuçlara dönüşebilir.
Uyum değerlendirmesi, işletmenin geçmiş dönem işlemlerini bu riskler açısından gözden geçirir ve düzeltilmesi gereken alanları önceden görünür kılar.
Sonradan kontrol nedir?
Gümrük Kanunu m.73Gümrük idareleri, eşyanın tesliminden sonra beyannamedeki bilgilerin doğruluğunu saptamak amacıyla ithal veya ihraç işlemlerine ve sonraki ticari işlemlere ilişkin belge ve verileri kontrol edebilir. Bu kontrol, beyan sahibinin ve işlemle ticari olarak ilgili diğer kişilerin işyerlerinde yapılabilir.
Kontrol sonucunda ilgili rejim hükümlerinin yanlış veya eksik bilgilere dayanılarak uygulandığı saptanırsa, ceza hükümleri saklı kalmak üzere beyan yeni bulgulara göre düzeltilir.
En sık incelenen başlıklar
- Gümrük kıymeti: faturada yer almayan royalti, lisans, komisyon, navlun ve sigorta gibi kıymete eklenmesi gereken unsurlar; ilişkili kişiler arasındaki fiyatlandırma.
- Tarife sınıflandırması: eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonunun (GTİP) teknik özelliklerle uyumu ve buna bağlı vergi ve önlemler.
- Menşe: tercihli vergi oranından yararlanılan işlemlerde menşe ispat belgelerinin ve tedarikçi beyanlarının dayanağı.
- Rejim yükümlülükleri: dahilde işleme, geçici ithalat ve nihai kullanım gibi şartlı rejimlerde süre ve kullanım koşulları.
- Muafiyet ve istisnalar ile ticaret politikası önlemlerine ilişkin beyanlar.
Uyum değerlendirmesi nasıl yürür?
Çalışma, işletmenin işlem hacmine göre belirlenen bir dönem ve örneklem üzerinden yürütülür. Seçilen beyannameler; fatura, sözleşme, ödeme kayıtları, taşıma belgeleri ve muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılır.
Sonuçta risk alanları önem sırasına göre raporlanır ve her biri için düzeltme ya da süreç iyileştirme önerisi verilir. Bu çalışma idare adına yapılan bir denetim değildir; işletmenin kendi süreçlerini görmesi içindir.
Süreler ve eşikler
Mevzuatta bu başlık için öngörülen başlıca süre, sınır ve tutarlar.
- Gümrük işlemlerine ilişkin belge ve bilgilerin saklanma süresi.
- 5 yıl
- Gümrük işlemlerine ilişkin belge ve bilgilerin saklanma süresi.
- Gümrük Kanunu m.13
- Hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergilerinin, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren tebliğ süresi.
- 3 yıl
- Hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergilerinin, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren tebliğ süresi.
- Gümrük Kanunu m.197/2
Kimleri ilgilendirir?
- Düzenli ithalat ve ihracat yapan sanayiciler
- Sonradan kontrol öncesinde durumunu görmek isteyen firmalar
Çalışmanın kapsamı
- Örneklem üzerinden beyanname ve belge incelemesi
- Kıymet, tarife ve menşe beyanlarının kayıtlarla karşılaştırılması
- Risk alanlarının ve iyileştirme önerilerinin raporlanması
İlgili mevzuat
- 4458 sayılı Gümrük Kanunum.13, m.73, m.197
Belge saklama yükümlülüğü, eşyanın tesliminden sonra kontrol ve ek tahakkukta süre.
- Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü YönetmeliğiRG 27.10.2008 / 27037
Sonradan kontrolün kapsamı, yürütülmesi ve yükümlünün hak ve yükümlülükleri.
- Gümrük YönetmeliğiGümrük kıymeti, tarife ve menşe hükümleri
Kıymetin belirlenmesi, tarife sınıflandırması ve menşe kurallarına ilişkin uygulama esasları.
Mevzuat sık değişir. Madde numaraları ve içerikleri bu sayfanın güncellendiği tarihteki metinlere göredir; işlem öncesinde yürürlükteki metin esas alınır.
Sık sorulanlar
Uyum değerlendirmesi bir denetim midir?
İdare adına yapılan bir denetim değildir; işletmenin kendi süreçlerini görmesi için yapılan bir gözden geçirmedir.
Hangi dönem incelenir?
Kapsam, işletmenin işlem hacmine ve önceliklerine göre birlikte belirlenir.
Geçmişe dönük kaç yıl incelenebilir?
Gümrük işlemlerine ilişkin belgelerin beş yıl saklanması zorunludur. Noksan alındığı belirlenen gümrük vergileri, kural olarak gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde tebliğ edilir; ceza davası açılmış haller gibi durumlarda bu süre uzayabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Tespit kodlarının tanımları Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Tebliğinden alınmıştır; kapsam ve gereken belgeler, işlemin özelliklerine ve yürürlükteki mevzuata göre ön görüşmede belirlenir.