Menşe Tespitleri: EUR.1, A.TR ve Tedarikçi Beyanı

Serbest ticaret anlaşmaları kapsamında ihracatta sağlanan gümrük vergisi avantajı, eşyanın tercihli menşe kazandığının EUR.1, EUR.MED veya fatura beyanıyla belgelenmesine dayanır. Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki eşyanın serbest dolaşım statüsü ise A.TR dolaşım belgesiyle gösterilir.

İthalatçı ülke gümrük idareleri bu belgelerin doğruluğunu ihracattan sonra da sorgulayabilir. Sonradan kontrol talepleri, tedarikçi beyanlarının kontrolü ve onaylanmış ihracatçı başvuruları yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin tespit alanındadır.

Tespit kodları

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Tebliğinde bu başlık altında sayılan tespit işlemleri.

SK1

Sonradan kontrol (EUR.1, A.TR)

İbraz edildiği ithalatçı ülkeden sonradan kontrol talebiyle alınan A.TR Dolaşım Belgeleri, EUR.1/EUR.MED Dolaşım Belgeleri ile EUR.1/EUR.MED Dolaşım Sertifikaları ve/veya Fatura Beyanları/EUR.MED Fatura Beyanlarının ilgili mevzuatları çerçevesinde sonradan kontrol işlemlerinin yapılması.

INF4

Tedarikçi beyanı kontrolü

İthalatçı ülke gümrük idarelerinden kontrol talebiyle alınan kısa dönem ve/veya uzun dönem tedarikçi beyanlarının ilgili mevzuatları çerçevesinde kontrollerinin yapılarak INF4 Bilgi Formu düzenlenmesine yönelik işlemlerin yapılması.

AT1

A.TR için statü belirleme

İthal edildikten ve kullanıldıktan sonra ihraç edilmek istenen eşya için A.TR düzenlenmesi gerektiği; ancak ithale ilişkin tevsik edici belgelerin 5 yıllık saklama süresinin geçmesi nedeniyle mevcut olmadığı hallerde, ticari belge ve kayıtlar ile envanter defteri kayıtları esas alınarak serbest dolaşım statüsünün belirlenmesi.

EU2

Onaylanmış ihracatçı

Tercihli ticaret anlaşmaları çerçevesinde onaylanmış ihracatçı yetkisi başvurusuna konu eşyanın menşe kurallarına uygunluğunun tespiti.

A.TR, EUR.1 ve menşe: hangi belge neyi gösterir?

Gümrük Kanunu m.17–m.22

A.TR dolaşım belgesi, Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir; eşyanın menşeini ispatlamaz.
EUR.1 ve EUR.MED dolaşım sertifikaları, serbest ticaret anlaşmaları ve tercihli düzenlemeler kapsamında eşyanın tercihli menşeini gösterir.
Fatura beyanı (menşe beyanı), ihracatçının fatura veya başka bir ticari belge üzerine anlaşmadaki metinle yaptığı tercihli menşe beyanıdır.
Tedarikçi beyanı, yurt içinde tedarik edilen eşyanın tercihli menşe durumuna ilişkin olarak tedarikçinin alıcısına verdiği beyandır; ihracatçının düzenlediği menşe ispat belgesinin dayanağını oluşturur.
Menşe şahadetnamesi tercihli olmayan menşei gösterir; tek başına tercihli vergi oranından yararlanma hakkı vermez.

Sonradan kontrol (SK1)

YGM Tebliği m.11/1-e, m.17/2-c

İthalatçı ülkenin gümrük idaresi, kendisine ibraz edilen A.TR dolaşım belgesinin veya menşe ispat belgesinin doğruluğunu ihracattan sonra sorgulayabilir. Bu talep Türkiye'ye ulaştığında, belgenin dayanağı olan bilgi ve kayıtların incelenmesi SK1 koduyla yetkilendirilmiş gümrük müşavirince yapılır.

İncelemede, eşyanın ilgili anlaşmadaki menşe kuralını karşılayıp karşılamadığı; üretim, girdi tedariki, maliyet ve işçilik kayıtları ile tedarikçi beyanları üzerinden değerlendirilir. Rapor süresinde sunulmazsa ithalatçı ülke idaresine olumsuz yanıt verilebilir; bu da alıcının tercihli vergi oranından yararlanamaması sonucunu doğurabilir.

Tedarikçi beyanı kontrolü ve INF4 bilgi formu

YGM Tebliği m.11/1-e, m.17/2-c

İthalatçı ülke gümrük idaresi kısa dönem veya uzun dönem tedarikçi beyanlarının kontrolünü talep ettiğinde, beyanın dayanağı olan kayıtlar incelenir ve sonuç INF4 Bilgi Formuna bağlanır.

Tedarikçi beyanı düzenleyen üretici ve yan sanayi firmalarının, beyan ettikleri menşe durumunu destekleyen üretim ve tedarik kayıtlarını saklaması gerekir.

Belge saklama süresi geçmiş eşyada A.TR (AT1)

Gümrük Kanunu m.13 · YGM Tebliği m.11/1-e

İthal edilip kullanıldıktan sonra ihraç edilmek istenen eşya için A.TR düzenlenebilmesi, eşyanın serbest dolaşımda olduğunun gösterilmesine bağlıdır. İthalata ilişkin belgeler, beş yıllık saklama süresi geçtiği için artık mevcut değilse, serbest dolaşım statüsü AT1 koduyla belirlenir.

Bu tespitte, eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösteren ticari belge ve kayıtlar ile eşyanın yer aldığı envanter defteri kayıtları esas alınır.

Onaylanmış ihracatçı yetkisi (EU2)

YGM Tebliği m.11/1-e

Onaylanmış ihracatçı yetkisi, tercihli ticaret anlaşmaları kapsamında ihracatçının menşe ispat belgelerini basitleştirilmiş usulde düzenlemesine imkân tanır. Başvuruya konu eşyanın menşe kurallarına uygunluğu EU2 koduyla tespit edilir.

Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin sorumluluğu

Gümrük Yönetmeliği m.575/1

Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri, yaptıkları tespitlerin ve düzenledikleri raporların, ayrıca onayladıkları EUR.1/EUR.MED ve A.TR dolaşım belgelerinin doğruluğundan sorumludur. Rapor doğru değilse, tespitin kapsamıyla sınırlı olarak ziyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan yükümlüyle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

Süreler ve eşikler

Mevzuatta bu başlık için öngörülen başlıca süre, sınır ve tutarlar.

SK1 raporunun, kontrol talebinde bulunan ülkenin talep yazısı tarihinden itibaren sunulma süresi.: 5 ay; SK1 raporunun, kontrol talebinde bulunan ülkenin talep yazısı tarihinden itibaren sunulma süresi.; YGM Tebliği m.17/2-c
INF4 kapsamındaki işlemlerde rapor süresi.: 3 ay; INF4 kapsamındaki işlemlerde rapor süresi.; YGM Tebliği m.17/2-c
Rapor süresinde sunulamazsa, Bakanlığın değerlendirmesiyle tanınabilecek azami ek süre.: +1 ay; Rapor süresinde sunulamazsa, Bakanlığın değerlendirmesiyle tanınabilecek azami ek süre.; YGM Tebliği m.17/2-ç
Sonradan kontrole tabi ihraç eşyasının toplam fatura bedeli bu tutarı aşmıyorsa SK1 tespiti zorunlu değildir.: 10.000 USD; Sonradan kontrole tabi ihraç eşyasının toplam fatura bedeli bu tutarı aşmıyorsa SK1 tespiti zorunlu değildir.; YGM Tebliği m.13/5
Gümrük işlemlerine ilişkin belge ve bilgilerin saklanma süresi.: 5 yıl; Gümrük işlemlerine ilişkin belge ve bilgilerin saklanma süresi.; Gümrük Kanunu m.13

Tespit sözleşmesi, ücret ve rapor

Hangi tespit kodu olursa olsun, yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin çalışması Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Tebliğindeki ortak kurallara bağlıdır.

Her tespit için ayrı sözleşme: Yapılacak her tespit işlemi için yükümlüyle ayrı bir tespit sözleşmesi yapılır. Sözleşme Bakanlığın Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Sistemi üzerinden düzenlenir ve en geç yedi iş günü içinde sisteme bildirilir.; YGM Tebliği m.14, m.15
Asgari ücret tarifesi: Tespit hizmetinde, Bakanlıkça takvim yılı bazında belirlenen yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği asgari ücret tarifesi uygulanır; sözleşme ücreti bu tarifenin altında olamaz.; YGM Tebliği m.12
Olumlu, olumsuz veya şartlı rapor: İnceleme sonunda rehberdeki şekil ve içeriğe uygun bir tespit raporu düzenlenir. Rapor olumlu, olumsuz ya da bazı tespitlerin yapılamadığı hallerde şartlı olabilir ve ekleriyle birlikte sistem üzerinden gönderilir.; YGM Tebliği m.4, m.17
Yükümlünün belge sunma yükümlülüğü: Yükümlü, tespit işlemiyle ilgili bütün bilgi ve belgeleri yetkilendirilmiş gümrük müşavirine sunmak ve tespiti kolaylaştıracak tedbirleri almak zorundadır.; YGM Tebliği m.19/8 · Gümrük Yönetmeliği m.574/3
Bağımsızlık kuralları: Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, dolaylı temsil suretiyle iş takibi yapan gümrük müşavirleriyle ve tespit yaptıran yükümlüyle iş ilişkisi içinde olamaz; eşinin ve üçüncü dereceye kadar hısımlarının işlemlerinde tespit yapamaz.; YGM Tebliği m.13/8, m.22/1-e
Sorumluluk ve saklama: Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri raporun doğruluğundan, tespitin kapsamıyla sınırlı olarak yükümlüyle birlikte sorumludur. Rapor, ekleri ve dayanak belgeler beş yıl süreyle saklanır.; Gümrük Yönetmeliği m.575/1 · YGM Tebliği m.22/1-c

Kimleri ilgilendirir?

İthalatçı ülkeden sonradan kontrol talebi gelen ihracatçılar
Müşterisine tedarikçi beyanı düzenleyen üretici ve yan sanayi firmaları
Belge saklama süresi geçmiş eşyayı A.TR ile ihraç etmek isteyen işletmeler
Onaylanmış ihracatçı yetkisine başvuracak firmalar

Tespitin kapsamı

Menşe kazanma koşullarının ilgili anlaşma kuralları çerçevesinde incelenmesi
Dolaşım belgelerinin ve beyanların dayanağı olan kayıtların karşılaştırılması
Maliyet, işçilik ve tedarik kayıtlarının belgelerle uyumunun tespiti
INF4 bilgi formu ve tespit raporlarının düzenlenmesi

İlgili mevzuat

4458 sayılı Gümrük Kanunum.13, m.17–22
Belge saklama yükümlülüğü; eşyanın tercihli olmayan ve tercihli menşei.
Gümrük Genel Tebliği (Uluslararası Anlaşmalar) (Seri No: 10)RG 11.04.2023 / 32160
Menşe ispat belgeleri ve tedarikçi beyanına ilişkin tanımlar ve uygulama esasları.
Türkiye–AB Gümrük İşbirliği Komitesi Kararı1/2006
A.TR dolaşım belgesinin düzenlenmesi, vizesi ve sonradan kontrolü.
Tercihli menşe yönetmelikleri ve PEM Konvansiyonuİlgili anlaşmaya göre
Her serbest ticaret anlaşması için menşe kuralları, kümülasyon ve menşe ispat belgeleri.
Gümrük Yönetmeliğim.575/1
Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin tespit raporları ve onayladığı dolaşım belgelerinden doğan sorumluluğu.
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Tebliğim.11/1-e, m.13/5, m.17/2-c, ç
SK1, INF4, AT1 ve EU2 tespit işlemleri, tutar eşiği ve rapor süreleri. (Resmî Gazete 10.09.2020 / 31240)

Mevzuat sık değişir. Madde numaraları ve içerikleri bu sayfanın güncellendiği tarihteki metinlere göredir; işlem öncesinde yürürlükteki metin esas alınır.

Sık sorulanlar

EUR.1 için sonradan kontrol talebi geldi, ne yapılır?

İthalatçı ülkeden gelen sonradan kontrol talepleri, ilgili mevzuat çerçevesinde SK1 koduyla incelenir; belgenin dayanağı olan üretim, maliyet ve tedarik kayıtları karşılaştırılarak rapora bağlanır.

A.TR ile EUR.1 arasındaki fark nedir?

A.TR, Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki eşyanın serbest dolaşım statüsünü gösterir; menşe ispatlamaz. EUR.1 ise tercihli ticaret anlaşmaları kapsamında eşyanın tercihli menşeini gösterir.

Tedarikçi beyanı nedir?

Yurt içinde satılan bir eşyanın tercihli menşe durumuna ilişkin olarak tedarikçinin alıcısına verdiği beyandır. İhracatçı, menşe ispat belgesini düzenlerken bu beyana dayanabilir. Kontrol talebi geldiğinde INF4 bilgi formu düzenlenir.

Sonradan kontrol raporu süresinde verilmezse ne olur?

SK1 raporu talep yazısı tarihinden itibaren en fazla beş ay, INF4 kapsamındaki rapor üç ay içinde sunulur. Süre aşılırsa durum Bakanlığa bildirilir; değerlendirme sonucunda ya kontrol talebinde bulunan ülkeye olumsuz yanıt verilir ya da en fazla bir aya kadar ek süre tanınır.

İthalat belgelerim kalmadı, A.TR düzenlenebilir mi?

İthalata ilişkin belgeler beş yıllık saklama süresi geçtiği için mevcut değilse, eşyanın serbest dolaşım statüsü ticari belge ve kayıtlar ile envanter defteri kayıtları esas alınarak AT1 tespitiyle belirlenebilir.

EUR.1EUR.MEDA.TRfatura beyanıtedarikçi beyanıINF4onaylanmış ihracatçı

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Tespit kodlarının tanımları Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Tebliğinden alınmıştır; kapsam ve gereken belgeler, işlemin özelliklerine ve yürürlükteki mevzuata göre ön görüşmede belirlenir.